VPS'te SWAP Alanı Yapılandırması

VPS sunucunuzda MySQL sorgusu çalışırken aniden servis kapandı mı? Büyük olasılıkla Linux çekirdeğinin OOM (Out of Memory) Killer mekanizması, RAM tükendiğinde en çok bellek kullanan süreci sonlandırdı. SWAP alanı, fiziksel RAM dolduğunda disk üzerinde sanal bellek olarak çalışan bir güvenlik ağıdır. Bu rehberde VPS'inizde SWAP dosyası oluşturmayı, swappiness parametresini optimize etmeyi ve SWAP kullanımını izlemeyi adım adım ele alıyoruz.

SWAP Nedir ve Neden Gerekli?

SWAP, Linux çekirdeğinin fiziksel RAM dolduğunda kullanılmayan bellek sayfalarını diske taşıdığı alandır. RAM'e kıyasla çok daha yavaştır (NVMe SSD'de bile RAM'in ~100 katı yavaş), ancak OOM Killer'ın kritik servisleri sonlandırmasını önleyen bir güvenlik ağı görevi görür.

Ne Kadar SWAP Alanı Ayarlanmalı?

SWAP Dosyası Oluşturma (Adım Adım)

Modern Linux dağıtımlarında SWAP partition yerine SWAP dosyası tercih edilir. Boyutunu değiştirmek daha kolaydır ve disk bölümlendirmesi gerektirmez.

# 1. Mevcut SWAP durumunu kontrol et
sudo swapon --show
free -h

# 2. 2 GB'lık SWAP dosyası oluştur
sudo fallocate -l 2G /swapfile

# 3. Güvenlik izinlerini ayarla (yalnızca root okuyabilmeli)
sudo chmod 600 /swapfile

# 4. SWAP alanı olarak biçimlendir
sudo mkswap /swapfile

# 5. SWAP'ı etkinleştir
sudo swapon /swapfile

# 6. Doğrula
sudo swapon --show
free -h

Kalıcı Hale Getirme (fstab)

Yukarıdaki komutlar SWAP'ı anlık olarak etkinleştirir, ancak sunucu yeniden başlatıldığında kaybolur. Kalıcı yapmak için /etc/fstab dosyasına eklemeniz gerekir:

# fstab'a SWAP satırını ekle
echo '/swapfile none swap sw 0 0' | sudo tee -a /etc/fstab

# Doğrulama: fstab'ı kontrol et
cat /etc/fstab | grep swap

Swappiness Ayarı ve Optimizasyon

vm.swappiness parametresi, çekirdeğin RAM'den SWAP'a ne kadar agresif sayfa taşıyacağını belirler. Değer 0-100 arasındadır; varsayılan 60'tır.

# Mevcut swappiness değerini kontrol et
cat /proc/sys/vm/swappiness

# Anlık olarak 10'a ayarla
sudo sysctl vm.swappiness=10

# Kalıcı hale getir
echo 'vm.swappiness=10' | sudo tee -a /etc/sysctl.conf

# VFS cache pressure ayarı (inode/dentry önbelleğini korur)
echo 'vm.vfs_cache_pressure=50' | sudo tee -a /etc/sysctl.conf

# Değişiklikleri uygula
sudo sysctl -p

SWAP Kullanımını İzleme

# Genel SWAP durumu
free -h

# Hangi süreçlerin SWAP kullandığını göster
for file in /proc/*/status; do
  awk '/VmSwap|Name/{printf $2 " " $3}END{print ""}' $file
done | sort -k 2 -n -r | head -10

# vmstat ile swap in/out aktivitesi (si/so sütunları)
vmstat 5 10

vmstat çıktısında si (swap in) ve so (swap out) değerleri sürekli sıfırdan büyükse, RAM yetersiz demektir ve kaynak izleme rehberimizde anlattığımız yöntemlerle hangi sürecin RAM tükettiğini tespit etmelisiniz.

SWAP Ne Zaman Çözüm Değildir?

• Sürekli yoğun SWAP kullanımı SWAP kullanımı toplam SWAP alanının %50'sini sürekli aşıyorsa, RAM artırımı gereklidir. SWAP yalnızca geçici yük artışları için tampon olmalıdır.
• Veritabanı performansı kritikse MySQL/PostgreSQL gibi veritabanları, verileri RAM'de tutarak hızlı erişim sağlar. SWAP'a düşen veritabanı sayfaları sorgu sürelerini katlar. Bu durumda swappiness=0 veya 1 ayarlayın ve RAM'i artırın.
• HDD tabanlı sunucularda HDD üzerinde SWAP performansı çok düşüktür (rastgele okuma ~0.1 ms NVMe vs ~10 ms HDD). NVMe SSD'li bulut sunucularda SWAP performansı çok daha kabul edilebilir düzeydedir.

Sıkça Sorulan Sorular

Sonuç

SWAP alanı, VPS sunucunuzda RAM tükenmesine karşı kritik bir güvenlik ağıdır. RAM miktarınıza uygun boyutta SWAP dosyası oluşturun, swappiness değerini sunucu iş yüküne göre ayarlayın (web sunucuları için 10 önerilir) ve vmstat ile SWAP aktivitesini düzenli izleyin. Sürekli yoğun SWAP kullanımı görüyorsanız, asıl çözüm RAM artırımıdır.